Şüpheli ve Sanığın Hazır Bulunma Yükümlülüğü

Ceza muhakemesi işlemlerinde şüpheli ve sanığın hazır bulunma hususu, onlar bakımından hem bir hak hem de yükümlülüktür. Sanığın bazı hallerde duruşmada hazır bulunması gerekebilir. Bu hallerde sanığın duruşmada hazır bulunmaması halinde zorla getirilmesine karar verilebilir.

İFADESİ ALINACAK VEYA SORGUSU YAPILACAK OLAN ŞÜPHELİ VEYA SANIK

Ceza Muhakemesi Kanunu m.145’e göre ifadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi davetiye ile çağrılır; çağrılma nedeni açıkça belirtilir; gelmezse zorla getirileceği yazılır. Kanun lafzından da anlaşılacağı üzere ifadesi alıncak veya sorgusu yapılacak şüpheli veya sanığın zorla getirilmesi söz konusu olabilecektir.

Bunun yanında çağrı olmadan da şüpheli veya sanığın zorla getirilmesi mümkündür. Nitekim Ceza Muhakemesi Kanunu m.146/1’ e göre, hakkında tutuklama kararı verilmesi veya yakalama emri düzenlenmesi için yeterli nedenler bulunan şüpheli veya sanığın zorla getirilmesine karar verilebilir.

 

DURUŞMADA HAZIR BULUNMA

Ceza Muhakemesi Kanunu m.193’e göre, Kanunun ayrık tuttuğu haller saklı kalmak üzere, hazır bulunmayan sanık hakkında duruşma yapılmaz. Gelmemesinin geçerli nedeni olmayan sanığın zorla getirilmesine karar verilir.

Ancak aynı maddenin ikinci fıkrasına göre, sanık hakkında, toplanan delillere göre mahkumiyet dışında bir karar verilmesi gerektiği kanısına varılırsa, sorgusu yapılmamış olsa da dava yokluğunda bitirilebilir. Yani sanık hakkında beraat, ceza verilmesine yer olmadığı gibi kararlar verilecek ise sanığın duruşmaya gelmemiş olması bu kararların verilmesine engel teşkil etmez.

 

SANIĞIN DURUŞMADA HAZIR BULUNMASI GEREKMEYEN HALLER

  • CMK m.195, “ Suç, yalnız veya birlikte adli para cezasını veya müsadereye gerektirmekte ise; sanık gelmese bile duruşma yapılabilir. Bu gibi hallerde sanığa gönderilecek davetiyede gelmese de duruşmanın yapılacağı yazılır.” hükmüne amirdir.
    İşbu madde hükmünden anlaşılacağı üzere suçun;

 

  • Sadece adli para cezası gerektirmesi,

  • Sadece Müsadereyi gerektirmesi,

  •  Adli para cezasıyla birlikte adli para cezasını ve müsadereyi gerektirmesi hallerinde sanık gelmese bile duruşma yapılabilecektir. Yani hapis cezası gerektiren bir suçta, suçun ayrıca adli para cezası veya müsadere gerektirip gerektirmemesine bakılmaksızın, sanık gelmeden duruşma yapılamayacaktır.

  •  CMK m.196/1’e göre ise, Mahkemece sorgusu yapılmış olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hallerde müdafii isterse, mahkeme sanığı duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutabilir.
  • CMK 196. Maddenin ikinci fıkrasında değinildiği üzere, sanık alt sınırı beş yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere, istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. Ancak sorgudan önce sanığa, ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur.
  • CMK m.196/4’e göre, hakim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin kullanılması suretiyle yurt içinde bulunan sanığın sorgusu yapılabilir veya duruşmalara katılmasına karar verilebilir.
  • Maddenin bir sonraki fıkrasına göre, hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamamnın yapıldığı yargı çevresi dışındaki bir hasatane veya tutukevine nakledilmiş olan sanığın, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla, hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir.
  • Maddenin 6. Fıkrasına göre, yurt dışında bulunan sanığın, belirlenen duruşma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu halinde, bu tarihten önce duruşma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir.

Bununla beraber, sanığın hazır bulunmasını gerektirmeyecek durumların mevcut olması halinde bile, sanığın hazır bulunmasına, zorla getirme kararı ve yakalama emriyle getirilmesine her zaman karar verebilir.(CMK m.199)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön