HUKUKSAL YARDIM

Tasarrufun İptali Davası ve İptale Tabi Tasarruflar

İcra İflas Kanununda iptale tabi tasarruflar, hakkında tasarrufun iptali davası açılabilecek tasarruflar, üç başlık altında toplanmış bulunmaktadır. Buradaki tasarruftan maksat, borçlunun, alacaklılara zarar vermek amacıyla üçüncü kişilerle yapmış olduğu tasarruf işlemleridir. İcra İflas Kanunu’nda iptale tabi olan tasarruflar sayılmış ise de, sayılmış olan bu tasarruflar iptale tabi olan tasarrufların genel olarak tanımlaması yapmak için örneklendirmelerdir.

 İPTALE TABİ OLAN TASARRUFLAR

 

1-İvazsiz(Karşılıksız) Tasarruflar

 

  • Mütat hediyeler müstesna olmak üzere, hacizden veya haczedilecek mal bulunmaması sebebiyle acizden yahut iflasın açılmasından haczin veya aciz vesikası verilmesinin sebebi olan yahut masaya kabul olunan alacaklardan en eskisinin tesis edilmiş olduğu tarihe kadar geriye doğru olan müddet içinde yapılan bütün bağışlamalar ve karşılıksız tasarruflar batıldır. Ancak, bu müddet haciz veya aciz yahut iflastan evvelki iki seneyi geçemez

Ayrıca Kanun aşağıda belirtilen durumlarda yapılan tasarrufları karşılıklı olması halinde dahi, karşılıksız olarak kabul etmiştir.

  •  Karı ve koca ile üstsoy ve altsoy, soybağı veya kayın hısımlığınca üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) hısımlar, evlat edinenle evlatlık arasında yapılan karşılıklı tasarruflar
  • Akdin yapıldığı sırada, kendi verdiği şeyin değerine göre borçlunun karşılık olarak pek aşağı bir fiyat kabul ettiği akitler
  • Borçlunun kendisine yahut üçüncü bir şahıs menfaatine ömür boyu gelir ve intifa hakkı tesis ettiği akitler ve ölünceye kadar bakma akitleri

 

Karşılıksız Tasarrufların İptale Tabi Olma Süresi

 

Bir karşılıksız tasarrufun iptale tabi olabilmesi için, tasarrufun, bu tarihten geriye doğru gidilmek suretiyle, haczin veya aciz belgesinin verilmesinin dayanağı olan alacaklardan en eskisinin tesis edildiği tarihe kadarki geriye doğru olan dönem içinde yapılmış olması gerekir. Ancak, bu süre, geriye doğru sürenin başlangıç tarihi olan haciz, aciz veya iflas tarihinden önceki iki yılı geçemez.

*Karşılıksız olan tasarruf iptal edilebilmesi için karşılıksız tasarrufun, tasarrufun iptali davası açmış alacaklının alacağının doğumundan sonra yapılmış olması gerekir. Bu husus Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2015/9903 E. 2017/6416 K. sayılı kararda, “Dava konusu 1 numaralı bağımsız bölüm tapuda 26.07.2011 tarihinde borçlu tarafından davalı …’e devredilmiş, devre dair boşanma davası 06.06.2011 tarihinde açılmıştır. Takiplere konu alacak ise 29.03.2012 tarihinde doğmuştur. Tasarrufun iptali davasının görülebilmesi için gerekli olan tasarrufun borcun doğumundan sonra yapılmış olması koşulu gerçekleşmemiş olması nedeni ile bu taşınmaz yönünden davanın ön koşul yokluğundan reddine karar verilerek anılan davalı yararına maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken, esastan red kararı verilerek nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi de hatalı olmuştur…” şeklinde ifade edilmiştir.

 

 

2-Aciz Halinde İken Yapılan Tasarruflar

Aşağıdaki tasarruflar borcunu ödemiyen bir borçlu tarafından hacizden veya mal bulunmaması sebebile acizden yahut iflasın açılmasından evvelki bir sene içinde yapılmışsa yine batıldır. Yani aşağıda belirtilmiş olan tasarrufları borçlu, son bir yıl içinde borca batık durumda iken yapmış ise, bu tasarruflar iptale tabi olacaktır.

 

  • Borçlunun teminat göstermeği evvelce taahhüt etmiş olduğu haller müstesna olmak üzere borca batık(aciz halinde) olan borçlu tarafından mevcut bir borcu temin için yapılan rehinler
  • Borca batık(aciz halinde) olan borçlu tarafından para veya mutat ödeme vasıtalarından gayrı bir suretle yapılan ödemeler
  • Borca batık(aciz halinde) olan borçlunun vadesi gelmemiş borç için yaptığı ödemeler
  • Borca batık(aciz halinde) olan borçlu tarafından kişisel hakların kuvvetlendirilmesi için tapuya verilmiş olan şerhler

*Bu tasarruflardan yararlanan üçüncü kişi, borçlunun durumunu(aciz halini) bilmediğini ispat ederse, iptal davası dinlenmez.

 

3-Hileli Tasarruflar(Zarar Verme Kastından Dolayı Tasarrufun İptali )

Malvarlığı borçlarına yetmeyen bir borçlunun, alacaklılarına zarar verme kastıyla yaptığı tüm işlemler, borçlunun içinde bulunduğu malî durumun ve zarar verme kastının, işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emarelerin bulunduğu hâllerde iptal edilebilir. Şu kadar ki, işlemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıl içinde borçlu aleyhine haciz veya iflâs yoluyla takipte bulunulmuş olmalıdır.

 Üçüncü şahıs, borçlunun karı veya kocası, üstsoy veya altsoy ile üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımları, evlat edineni veya evlatlığı ise borçlunun zarar verme kastı olduğunu bildiği varsayılır. Borçlunun zarar verme kastını üçüncü şahıs bilmiyorsa, bilmediğini ispatlaması gerekecektir.

 Ticari işletmenin veya işyerindeki mevcut ticari emtianın tamamını veya mühim bir kısmını devir veya satın alan yahut bir kısmını iktisapla beraber işyerini sonradan işgal eden şahsın, borçlunun alacaklılarını zarar verme kastını bildiği ve borçlunun da bu hallerde zarar verme kastıyla hareket ettiği kabul olunur. Bu karine, ancak iptal davasını açan alacaklıya devir, satış veya terk tarihinden en az üç ay evvel keyfiyetin yazılı olarak bildirildiğini veya ticari işletmenin bulunduğu yerde görülebilir levhaları asmakla beraber Ticaret Sicili Gazetesiyle; bu mümkün olmadığı takdirde bütün alacaklıların öğrenecek şekilde münasip vasıtalarla ilan olunduğunu ispat etmekle çürütülebilir.

 

Tasarrufun İptali Davası Açabilecek Kişiler

Hacizdeki iptal davasındaki dava açarak davacı olabilecek kişiler, alacağını tamamen veya kısmen alamamış olan haciz alacaklısıdır. Haciz alacaklısının bu davayı açabilmesi için, alacağını tamamen veya kısmen alamadığını gösteren borç ödemeden aciz belgesi bulunuyor olmalıdır.

Borçlunun iflası halinde olması durumunda iptal davası açabilecek olan ise, iflas masasının yasal temsilci olan iflas idaresidir.

Tasarrufun İptali Davası Kimlere Karşı Açılır

Borçluya karşı haciz yapılmış olunması halindeki iptal davası ,borçlu ve iptal davasının konusunu oluşturan tasarrufu borçlu ile yapmış olan üçüncü kişiler aleyhine açılır.

 Borçlunun iflası halinde olması durumunda ise iptal davası, yalnız lehine iptal davasının konusunu oluşturan tasarruf yapılmış olan üçüncü kişiler aleyhine açılır.

 

Tasarrufun İptali Davası Açma Süresi

 İptal davası açma hakkı, iptale tabi tasarrufun yapıldığı tarihten itibaren beş yıl geçmekle düşer. Yani beş yıllık sürenin başlangıç tarihi, tasarrufun yapıldığı tarih olacaktır.

 Yukarıda sayılan hallerde belirtilmiş olan sırasıyla iki ve bir yıllık sürelerle ile işbu beş yıllık süre bir arada değerlendirilmelidir. Örneğin karşılıksız kazandırma bulunması halinde borçluya karşı haciz işlemi gerçekleştirmiş olan alacaklı hem haciz tarihinden itibaren iki yıl içerisinde, hem de tasarrufun yapılmış olduğu tarihten itibaren beş yıl içerisinde tasarrufun iptali davası açmalıdır.

 Tasarrufun İptali Davasında Karar

İptal davasının kabulü halinde, dava konusu oluşturan tasarrufun iptaline karar verilir. Davanın kabulü kararı ile, dava konusu olan mal borçlunun mülkiyetine geri dönmez. Davalı üçüncü kişi, gene o malın maliki olarak kalmaya devam eder. Yalnız iptal edilmiş olan tasarruf, iptal davasını açmış ve kazanmış olan alacaklıya karşı hüküm ifade etmez; yani alacaklı tasarrufun konusunu oluşturan maldan alacağı kadar olan miktarı temin edebilecektir. Yani sanki bu mal, borçlunun mülkiyetindeymiş gibi, o malın haczi ve satışı istenebilecektir.

 Davacı alacaklı lehine haczedilip satılan malın bedeli, ilk önce davacı alacaklının alacağının, faizinin ve yargılama giderlerinin ödenmesine tahsis edilir; geriye para artarsa, bu para davalı üçüncü kişiye verilir.

 Tasarrufun iptali davasının reddi kararı verilmesi durumunda ise, dava konusunu oluşturan tasarruf davacı alacaklı dahil olmak üzere herkese karşı geçerli kalmaya devam edecektir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön