HUKUKSAL YARDIM

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması,HAGB

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hususu, Kanunun bazı durumlarda hakkında hüküm verilmesi gereken sanık hakkında, hükmün derhal infaz edilmesini tercih etmediğinde gündeme gelmektedir.  Hakkındaki hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen sanığın üzerinde, açıklanmayan hüküm hiçbir sonuç doğurmaz.

Belli şartların varlığı halinde ve yine belirli şartlara riayet etmesi kaydıyla hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen sanıkla ilgili olarak belirli bir süre zarfında kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun davrandığı ve yeni bir suç işlemediği takdirde, kamu davasının düşürülmesine karar verilmektedir.

Hükmün açıklanmasına karar verilmeden önce, sanığın kendisine yüklenen suçu işlediğinin sabit görülmesi ve işlediği suç dolayısıyla hakkında cezaya hükmolunması gerekir.

Ancak, kurulan bu hüküm, sanık hakkında herhangi bir hukuki sonuç doğurmamaktadır, herhangi bir hak yoksunluğuna sebebiyet vermemektedir.

Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Şartları

  1. Sanık hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına muvafakat vermelidir.
    • Sanık hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanık, bu hususu kabul etmelidir. Aksi halde, Mahkeme, yargılama sonunda hükmü kurup açıklayacaktır.
  2. Somut olayda sanık hakkında iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına hükmolunması gerekir.
    • Kanunda adli para cezası bakımında bir üst sınır belirlenmemiştir. Ancak hapis cezası bakımında hükmün açıklanmasının geri bırakılması karar verilebilmesi için, iki yıldan daha fazla hapis cezasına hükmedilmemiş olmalıdır.
  3. Sanığın daha önce kasıtlı işlenmiş bir suçtan dolayı mahkum olmamış bulunması gerekir.
    • Hükmün açıklanmasının geri bırakılabilmesine karar verilebilmesi için, sanık hakkında daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı adli para veya hapis cezasına mahkumiyete karar verilmemiş olması gerekir. Dolayısıyla, daha önce kasıtlı işlenen bir suçtan dolayı sadece güvenlik tedbirine hükmedilmiş olması, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına engel teşkil etmeyecektir. Yine daha önce taksirle işlenen bir suçtan dolayı mahkumiyetin varlığı halinde de, hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün olacaktır. Ancak daha önce işlemiş olduğu bir suç olmasına karşın bazı hallerde hapis cezasının ertelenmesine karar verilebilir. Hapis cezasının ertelenmesi hakkında bilgi edinmek için şu yazımızı okuyabilirsiniz.
  4. Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işleyemeyeceği hususunda kanaate varılması gerekir.
  5. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi için, suçun işlenmesi suretiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir.
    • Bu şartın gerçekleştirilmesi kanunda düzenlenen suç için etkin pişmanlık hükümlerinin öngörülüp görülmemesine göre iki farklı surette gerçekleştirilebilir.
      1. Kanunda düzenlenen suç için etkin pişmanlık hükümleri öngörülmüş ise; sanık etkin pişmanlık gösterip suçu işlemek sebebiyle verdiği zararı tamamen karşılamış ise ve de sanık hakkında etkin pişmanlık hükümleri uygulanarak sanık hakkında cezaya hükmolunmuşsa bu şart gerçekleşmiş olur.
      2. Sanık tarafından işlenen suç için etkin pişmanlık hükümleri öngörülmemişse; sanık suçu işlemek suretiyle mağdura verdiği maddi ve manevi bütün zararları karşılamış olması halinde bu şart sağlanmış olacaktır. Örneğin kasten yaralama suçunda, sanık yaraladığı kişinin mağduriyeti gidermeye yönelik elinden geleni yapmış olmasıdır.

Denetim Süresi ve Denetimli Serbestlik Tedbiri Uygulanması

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararıyla birlikte sanık, beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur.Denetim süresi içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç edeniyle bir daha hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemez. Denetim süresi içerisinde dava zamanaşımı durur.

Denetim süresi içerinde sanık hakkında, bir yıldan fazla olmamak kaydıyla, denetimli serbestlik tedbiri uygulanmasına karar verilebilir. Denetimli serbestlik tedbiri olarak mahkemece sanığın;

  1. Bir meslek veya sanat sahibi olmaması halinde, meslek veya sanat sahibi olmasını sağlamak amacıyla bir eğitim programına devam etmesine,
  2. Bir meslek veya sanat sahibi olması halinde, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
  3. Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek hususunda yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilir.

Mahkeme gerek görmediği takdirde, sanık hakkında denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaz.Bu hususta Mahkemenin takdir yetkisi bulunmaktadır.

Denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlenmediği ve denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılarak, davanın düşmesine karar verilir. Denetim süresi içerisinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya denetimli serbestlik tedbirine aykırı davranılması halinde, mahkeme hükmü açıklayacaktır. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı halinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. (CMK m.231/11)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön