HUKUKSAL YARDIM

İlamsız Takipte İtirazın Kaldırılması

Genel haciz yoluyla başlatılan ilamsız icra takibinde ödeme emrine yedi gün içerisinde itiraz edilmesi halinde alacaklı , elinde İcra İflas Kanunu m.68’de sayılan belgelerden birisi bulunuyorsa itirazın iptali davası açmak yerine icra mahkemesinde incelenecek olan itirazın kaldırılması yoluna başvurabilir.

Kesin Olarak İtirazın Kaldırılması

Alacaklının elinde kanunda sayılan belgeler bulunması halinde itirazın iptali davası açmak yerine  itirazın kaldırılması yoluna başvurması, alacaklının alacağına daha kısa sürede kavuşmasını sağlayacağı için, daha makuldur.

İşbu belgeler İcra İflas Kanunu m.68/1’de  sayılmıştır.

Madde 68 – (Değişik: 18/2/1965-538/38 md.)
(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/16 md.) Talebine itiraz edilen alacaklının takibi, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenitse, alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilâmsız takip yapılamaz.

Bu maddeye göre kesin olarak itirazın kaldırılmasına olanak verecek belgeler;

  1. İmzası Borçlu Tarafından İkrar Edilmiş Olan Adi Senet,
  2. İmzası Noterlikçe Onaylanmış Olan Senetler,
  3. Resmi Makamların Yetkileri Dahilinde ve Usulüne Uygun Olarak Düzenleyip Vermiş Oldukları Belgelerdir.

İmzası Borçlu Tarafından İkrar Edilmiş Olan Adi Senetin Taşıması Gereken Şartlar

  • Bir borç ikrarı olmalıdır.
  • Borç ikrarı belirli bir para borcu ilişkin olmalıdır.
  • Belirli bir para borcuna ilişkin borç ikrarı kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
  • Kayıtsız şartsız, tek taraflı, belirli bir miktar para borcu ikrarının adi bir belge ile tespit edilmiş olması gerekir.
  • Adi senet altındaki imza ikrar edilmiş olmalıdır.

İmzası Noterlikçe Onaylanmış Olan Senetlerin Taşıması Gereken Şartlar

  • Borç ikrarı olmalıdır.
  • Borç ikrarı belirli bir miktar para borcuna ilişkin olmalıdır.
  • Belirli bir miktar para borcuna ilişkin ikrar kayıtsız ve şartsız yani tek taraflı bir nitelik taşımalıdır.

Resmi Makamların Yetkileri Dahilinde ve Usulüne Uygun Olarak Düzenleyip Verdiği Belgeler

Bu belgelere örnek olarak borç ödemeden aciz vesikası ve kesin rehin açığı belgesi verilebilir.

Borç Ödemeden Aciz Vesikası

Kesin borç ödemeden aciz vesikası ve geçici borç ödemeden aciz vesikası olarak iki farklı türü bulunur. Ancak, geçici borç ödemeden aciz vesikası itirazın kesin kaldırılmasını yetkisini vermez. Bu hususu borç ödemeden aciz vesikası adlı yazımızda daha detaylı şekilde ele aldık.

Kesin borç ödemeden aciz vesikası iki şekilde ortaya çıkar.

  1. İcra takibi sonucu alacağını tamamen alamamış bulunan alacaklıya, ödenmeyen alacak kesimini gösteren belge verilir. Bu belge kesin borç ödemeden aciz vesikasıdır.
  2. Yine kesinleşen icra takibi neticesinde hacze gidilip borçlunun haczi caiz herhangi bir mal ve hakları bulunmadığını belirten belgeye, kesin borç ödemeden aciz vesikası denir.

Kesin Rehin Açığı Belgesi

Kesin rehin açığı belgesi de alacaklıya, itirazın kesin kaldırılmasını veren bu anlamda bir belgedir.

Genel Açıklamalar

İtirazın kesin kaldırılması isteme süresi, borçlunun ödeme emrine itirazının alacaklıya tebliğinden itibaren altı aydır. 6 aylık süre içerisinde itirazın kesin kaldırılması istenmezse yapılmış olan ilamsız takip düşer.

İtirazın kesin kaldırılması talebi icra mahkemesine verilir. İcra mahkemesi itiraz kesin kaldırılması talebini basit yargılama usulüne göre inceler. Mutlaka duruşmalı inceleme yapmak zorundadır. Dosya üzerinden karar veremez.

Borçlu itiraz kaldırılması evresinde ödeme emrine itirazında belirtmiş olduğu itiraz sebepleri ile bağlıdır. Bu sebepleri genişletip değiştiremez. Ödeme emrine itirazında belirtmiş olduğu itirazlarının dışında sadece takip konusu senet metninden anlaşılan itirazları ileri sürebilir.

İcra Mahkemesinin Vereceği Kararlar

İcra mahkemesi itirazın kaldırılmasına yönelik yaptığı inceleme sonucunda itirazın kesin kaldırılması ile itirazın kaldırılması talebinin reddi olmak üzere iki türlü karar verir.

İtirazın Kesin Kaldırılması Kararı

İtirazın kesin kaldırılmasına karar verilmesi neticesinde icra takibi kaldığı yerden devam eder.

Ayrıca alacaklının talep etmesi koşulu ile borçlunun ödeme emrine itirazı esasa ilişkin nedenlerle yerinde bulunmamışsa takip borçlusu takibe konu kılınan alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminat ödemeye mahkum edilebilir. Esasa ilişkin nedenlerden kasıt takip konusu alacağa ilişkin yapılan itirazlardır. Yani yetki itirazı, derdestlik itirazı gibi itirazlar usule ilişkin olacağı için bu itirazlar neticesinde itirazın kaldırılmasına karar verilmesi halinde mahkeme tazminata hükmetmeyecektir. Zamanaşımı usule değil, esasa ilişkin bir nedendir.

Kesin Olarak İtirazın Kaldırılması Talebinin Reddi Kararı

Özellikle alacaklı, alacağının varlığı İcra İflas Kanunu m.68 bağlamında bir belgeye istinat edemiyorsa mahkeme itirazın kaldırılması talebinin reddine karar verecektir.

Kesin kaldırma talebinin reddine ilişkin karar esasa ilişkin sebeplere dayanıyorsa takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilebilecektir.

İcra mahkemesinin itirazın kesin kaldırılmasına ilişkin kararları maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz. Dolayısıyla alacaklı ve borçlunun genel mahkemelere başvurma hakkı saklıdır. İcra mahkemesinin işbu kararından sonra Menfi tespit davası, istirdat davası, alacak davası açılabilecektir.

Geçici Olarak İtirazın Kaldırılması

Borçlunun imzaya itiraz etmesi halinde duracak takibe devam edilmesine sağlamak amacıyla alacaklının müracaat edeceği yollardan birisini de itirazın geçici kaldırılması oluşturur.

İtirazın geçici kaldırılması kurumu takip konusu alacak bir adi senete müstenitse gündeme gelir. İtirazın geçici kaldırılması talebi de icra mahkemesine yapılır. İtirazın geçici kaldırılması, itirazın kesin kaldırılmasında olduğu gibi, ödeme emrine itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı aydır.

İcra mahkemesi itirazın geçici kaldırılması talebini basit yargılama usulüne göre ve mutlaka duruşmalı olarak incelemek zorundadır. Borçlu itirazın geçici kaldırılmasının incelendiği duruşmada bizzat hazır bulunmak zorundadır. Hazır bulunmaması halinde, itirazın geçici kaldırılmasına karar verilir ve borçluyu takibe konu kılınan alacağın %10′ u tutarında para cezası ödemeye mahkum eder.

İcra mahkemesi borçlu da duruşmada hazırsa adi senet altında yer alan inkar edilmiş imza incelemesini, borçluya ait olduğu muhakkak olan bir imzayı karşılaştırmak suretiyle gerçekleştirir. Borçluya ait olduğu muhakkak olan imza 2 şekilde olur;

  1. Borçlunun tatbike medar imzasının olması
  2. Borçlunun tatbike medar imzası yok ise istiktab suretiyle borçlunun imzasının alınmasıdır. İstiktab yoluyla borçlunun hem sağ hem sol eliyle değişik en az üç pozisyonda imzası alınır.

İtirazın geçici kaldırılması kararı alacaklıya sadece geçici haciz talep etme yetkisi verir.

İtirazın geçici kaldırılması kararının tefhim veya tebliğinden itibaren borçlu yedi gün içerisinde borçtan kurtulma davası açmazsa itirazın geçici kaldırılması kararı, kesin kaldırmaya dönüşür. Böylece alacaklıya kesin haciz talep etme yetkisi verir.

Borçtan Kurtulma Davası

Borçtan kurtulma davası icra hukukuna özgü takip prosedürü içerisinde yer alan bir menfi tespit davasıdır. İcra İflas Kanunu m.69 da düzenlenmiştir.

Madde 69 – (Değişik: 18/2/1965-538/40 md.)
İtirazın muvakkaten kaldırılmasına karar verilir ve ödeme emrindeki müddet geçmiş bulunursa alacaklının talebi ile borçlunun malları üzerine muvakkat haciz konur. İtirazın muvakkaten kaldırılması kararının tefhim veya tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçlu, takibin yapıldığı mahal veya alacaklının yerleşim yeri mahkemesinde borçtan kurtulma davası açabilir. Bu davanın dinlenebilmesi için borçlunun dava konusu alacağın yüzde 15 ini ilk duruşma gününe kadar mahkeme veznesine nakden depo etmesi veya mahkemece kabul edilecek aynı değerde esham ve tahvilat veya banka teminat mektubu tevdi etmesi şarttır. Aksi takdirde dava reddolunur.
Borçlu yukarıda yazılı müddet içinde dava etmez veya davası reddolunursa itirazın kaldırılması kararı ve varsa muvakkat haciz kesinleşir. Davanın reddi hakkındaki karara karşı istinaf yoluna başvuran borçlu, ayrıca 36 ncı madde hükümlerini yerine getirmek şartiyle, icra dairesinden mühlet istiyebilir.

(1) (Değişik: 9/11/1988-3494/5 md.) Borçtan kurtulma davasında haksız çıkan taraf, dava veya hükmolunan şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere münasip bir tazminatla mahkum edilir.

Borçtan kurtulma davası esasında hukuki niteliği itibariyle bir menfi tespit davasıdır. Borçtan kurtulma davası genel mahkemelerde görülür.  Malvarlığı haklarından doğan bir dava olduğu için görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise takip alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi ile icra takibinin yapıldığı yer mahkemesidir.

Borçtan kurtulma davası sonucunda mahkeme iki türlü karar verir;

  1. Borçtan kurtulma davasının reddine karar verilmesi

Mahkemenin borçtan kurtulma davası sonucunda vermiş olduğu karar maddi anlamda kesin hüküm oluşturur. İtirazın geçici kaldırılması kararı, kesin kaldırmaya; konulmuşsa geçici haciz, kesin hacze kendiliğinden dönüşür. Borçtan kurtulma davası, itirazın geçici kaldırılmasın kararında verilen para cezası ve inkar tazminatının tahsilini erteleniyordu. Artık bunlar da tazmin edilebilir hale gelecektir. Kanun ayrıca borçtan kurtulma davasında haksız çıkan tarafı hükmolunan şeyin %20’sinden az olmamak üzere de bir tazminata mahkum edileceğini belirtmektedir. Bu durumda;

  •  İtirazın geçici kaldırılması kararında verilen %20 inkar tazminatı+ %10 para cezasıyla beraber
  •  Borçtan kurtulma davasının reddi halinde,   %20 alacaklı yararına tazminat olmak üzere borçlu en iyi ihtimalle takip konusu alacağın %50’sini  ödemeye mahkum edilecektir.

2.  Borçtan kurtulma davasının kabulüne karar verilmesi

Takibe konu kılınan alacağın kesin bir biçimde yokluğuna hükmedilmiş olur. İtirazın geçici kaldırılması kararı ile konulan geçici haciz kendiliğinden kalkacaktır.

Borçlu lehine %20 inkar tazminatına hükmedilecektir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön